Elektrik ve Yenilenebilir Enerji: Türkiye’nin 2025 Fotoğrafı ve 2030’a Giden Yol
1) 2024–2025’te Büyük Resim
Küresel elektrik: 2024’te yenilenebilirler toplam elektriğin yaklaşık üçte birini karşıladı (hidro ~%14, rüzgâr ~%8, güneş ~%7). Nükleerle birlikte “temiz” (RE+nükleer) üretim %40 eşiğini aştı.
AB: 2024’te AB’de yenilenebilir payı %47 (tarihî zirve); rüzgâr 2., güneş ilk kez kömürü geçti. 2025’in 1. çeyreğinde soğuk ve zayıf rüzgâr koşullarıyla pay %42,5 oldu (mevsimsel etki).
2) Türkiye’nin Elektrik Karışımı (En Güncel Açıklamalara Göre)
Rüzgâr + Güneş = %18 (2024): Güneş üretimi yıllık %39 arttı; güneş payı %7,5, rüzgâr %10,7. Rüzgâr+güneş toplamı, yerli kömürün tarihî tepesini geride bıraktı.
Fosil payı 2024’te %55 ile 31 yılın en düşük seviyesinde (kömür %35,6; gaz düşüşte). İthal kömür kömür kaynaklı üretimin %61’ini oluşturdu.
2035 hedefi: Rüzgâr+güneşi 4 katına çıkarma vizyonu, fossiI payını <%20’ye çekebilir; şebekede depolama ve enterkonneksiyon güçlendirmesi kritik.
3) Fiyat, Güvenilirlik ve Şebeke
Yük takibi: Hidro üretimi kurak yıllarda zayıfladığında rüzgâr+güneş dengeleme ihtiyacını artırıyor; Türkiye’de 2024’te hidro “kuru yıla rağmen” toparlandı ve esneklik rolünü sürdürdü.
Şebeke yatırımları: Dağıtık güneş-hibrit santraller, batarya depolama ve enterkonneksiyon artışı (ihracat/ithalat esnekliği) 2030 yolunda genişlemeli.
4) Politika ve Piyasa Tasarımı
Yarışmalar/bağlantı kapasitesi: Ember, bağlantı tıkanıklıklarının çözümünü ve etkin ihaleleri öncelik olarak vurguluyor; kullanılmayan kapasitenin serbest bırakılması büyümeyi hızlandırabilir.
AB ile hizalanma: AB’de 2024’te RE %47; Türkiye’nin ihracat pazarları için karbon ayak izi ve izlenebilirlik giderek daha önemli.
Yerel not (TR): Yaz tatili/bayram yoğunluklarında yük profili değişiyor; gündüz güneş fazlasını depolama veya pompaj hidro ile dengelemek, akşam pikini fosilsiz geçirmek için fırsat.
